Samenstelling, basiskeuze en cosmeticawetgeving
Meer diepgang? Bekijk het e-book Crèmes en hormooncrèmes ontcijferd of Eczemaceuticals ontcijferd
Bijna elke behandeling in een contactberoep eindigt met een advies over smeren. Dat advies voert de cliënt de rest van de week zelf uit.
Je cliënt gebruikt al jaren dezelfde crème. Past die basis eigenlijk bij de droge, klovende huid die je onder je handen hebt?
Een cliënt klaagt dat haar voetcrème brandt. Ligt het aan het ingrediënt, aan het percentage of aan een huid die te beschadigd is voor deze concentratie?
Een cliënt met eczeem kiest bewust natuurlijke producten. Wat zeggen zulke claims, en wat vertelt de ingrediëntenlijst op de achterkant?
Nat werk, zeep, desinfectantia en handschoenen, de hele dag door. Een beginnend handeczeem bij jezelf wordt vaak maandenlang weggewuifd.
Dit gratis e-book geeft je een denkmodel: hoe een crème of zalf is opgebouwd, waarom die opbouw uitmaakt voor de huid die je voor je hebt, wat de wet regelt over wat er op de verpakking staat, en waar jouw taak ophoudt en die van de arts begint.
“Bijna elke behandeling in een contactberoep eindigt met een advies over smeren. Welke crème, welke zalf, hoe vaak, en of het potje dat de cliënt al thuis heeft eigenlijk wel past bij de huid die je onder je handen hebt. Dat advies lijkt klein, maar het is het deel van de behandeling dat de cliënt de rest van de week zelf uitvoert.dr. Annemie Galimont-Collen · dermatoloog · Huidopleiding®
Kennis van de samenstelling van crèmes en zalven, en van welke basis bij welk huidtype past is essentieel om de huid en de nagels goed te kunnen verzorgen en behandelen.”
Een paar getallen uit het e-book die je in de praktijk houvast geven.
Vijftien hoofdstukken, van de huidbarrière tot het gesprek met je cliënt.
De hoornlaag bestaat uit corneocyten die als bakstenen in een specie van ceramiden, cholesterol en vrije vetzuren liggen. Dat lipidenmengsel is de eigenlijke waterdichte laag. Het hoofdstuk bespreekt ook de natuurlijke vochtbindende factor, de zuurmantel met een pH tussen ongeveer 4,5 en 5,5, en de vicieuze cirkel van transepidermaal waterverlies.
Wat de cliënt onder de douche doet, bepaalt vaak meer dan wat er daarna op gaat. Gewone zeep is alkalisch; een syndet reinigt rond de huid-pH en is voor een droge huid vrijwel altijd de betere keuze. Het advies: kort, lauw en niet vaker dan nodig, deppen in plaats van droogwrijven, en insmeren binnen drie minuten na het afdrogen.
De normale huid, de droge en zeer droge huid, en de vette en gecombineerde huid, met de oorzaken van droogte en de verzorging die bij elk type hoort. Een vette huid kan tegelijk uitgedroogd zijn, en bij de gecombineerde huid behandel je de zones verschillend.
Crèmes en zalven worden gemaakt uit drie soorten basisbestanddelen: waterachtige, vet- of olieachtige en vaste producten. Door die in verschillende combinaties te mengen ontstaan producten met uiteenlopende consistenties. Waar een product in die driehoek zit, voorspelt wat het op de huid doet.
De vuistregel “hoe droger de huid, hoe vetter de basis” gaat niet altijd op. De keuze hangt af van de hydratatiegraad van de huid, nattend of droog eczeem, het seizoen, sporten, de leeftijd en het lichaamsdeel. Nattende aandoeningen vragen om een indrogende basis, droge aandoeningen om een basis die vocht in de epidermis vasthoudt. Op behaarde delen, in het gelaat en op de handen zijn te vette producten onaangenaam, en dat weegt mee voor de therapietrouw.
Alles wat tegen droogte werkt, valt in drie groepen: humectantia, occlusiva en emollientia. Ureum werkt in lage concentratie hydraterend en boven ongeveer tien procent ook keratolytisch. Salicylzuur en melkzuur vragen om terughoudendheid, en bij een diabetische of anderszins kwetsbare voet zet je niets keratolytisch in op eigen initiatief: je overlegt.
De SPF slaat alleen op UVB. Het omcirkelde UVA-logo betekent dat de UVA-bescherming ten minste een derde van de SPF bedraagt. De SPF wordt vastgesteld bij twee milligram per vierkante centimeter, ongeveer 36 gram voor het hele lichaam van een volwassene; in de praktijk smeren mensen een kwart tot de helft daarvan. Opnieuw smeren doe je elke twee uur, en na zwemmen, transpireren of afdrogen.
Eén vingertopeenheid is ongeveer een halve gram en genoeg voor twee volwassen handpalmen. Smeer vlak na het douchen op een licht vochtige huid. Gebruikt de cliënt een middel van de arts, dan komt eerst dat middel op de plekken en 30 tot 60 minuten later de verzorgende crème; wijkt de instructie van de voorschrijver daarvan af, dan volg je de voorschrijver. Ook pot of tube, hygiëne en de brandveiligheid van vettende producten komen aan bod.
De voet en de hiel, de handen, het gelaat en de behaarde hoofdhuid vragen elk om een andere basis. Op de hiel past een humectant in hogere concentratie met voldoende vet; tussen de tenen smeer je niet, of alleen met een licht, indrogend product. Bij een diabetische voet, verminderde sensibiliteit of gestoorde doorbloeding horen keratolytica en occlusie niet zonder overleg in jouw behandelplan.
De kinderhuid neemt stoffen sneller op: kies eenvoudige, parfumvrije producten en wees terughoudend met hogere concentraties werkzame stoffen. Bij de oudere huid tellen ook praktische zaken mee, zoals bij de voeten kunnen en een pot openkrijgen. Bij zwangerschap en borstvoeding laat je twijfel overleggen met de verloskundige, huisarts of apotheek.
Irritatief en allergisch contacteczeem verschillen in mechanisme en moment: kort na contact, of pas een tot drie dagen later. De diagnose contactallergie wordt gesteld met een plakproef. Het hoofdstuk bespreekt de gebruikelijke verdachten, de cijfers uit de Europese plakproefregistratie, de ROAT, claims als hypoallergeen, natuurlijk en clean, en hoe je met een allergiepas etiketten naloopt.
Wat cosmetica is volgens de Europese Cosmeticaverordening, waar de grens met het geneesmiddel ligt en wat er op het etiket moet staan. Hormooncrèmes vallen nooit onder cosmetica: ze zijn receptplichtig en horen bij de voorschrijvend arts. Ook het verbod op dierproeven en het etiket in dertig seconden komen aan bod.
De claimsverordening (EU) 655/2013 legt zes gemeenschappelijke criteria vast. Het hoofdstuk bespreekt hypoallergeen, niet-comedogeen, dermatologisch getest, cosmeceuticals, parabeenvrij, niet getest op dieren, en claims als “once a day” en “sunblock” op zonnebrandproducten.
Dat de huid gewend raakt aan een crème, dat natuurlijk veiliger is, dat de huid moet ademen, dat prikken betekent dat het werkt, dat duurder beter is en dat vetter altijd beter is bij een droge huid. Per misverstand lees je waar het vandaan komt en wat er wel klopt.
Vier formuleringen voor in de praktijk: over een claim, over een te vette keuze, over de grens van je rol en over verwachtingen. Ze leggen iets uit en maken duidelijk wat de volgende stap is.
Een beknopte gids, opgebouwd van de huid naar het product en van het product naar de wet.
De rode draad van het e-book: welke basis je kiest, is een klinische afweging die past bij de huid die je voor je hebt.
Schema’s over de hoornlaag, de zuurmantel, de drie basisbestanddelen, ureum, UVA en UVB, de vingertopeenheid en de plakproef.
Kaders zoals “Het etiket in dertig seconden” en de vicieuze cirkel van de droge huid vatten een onderwerp samen.
Voor de wettelijke passages zijn de Cosmeticaverordening (EG) 1223/2009, de claimsverordening (EU) 655/2013 en het Europese richtsnoer geraadpleegd.
Formuleringen om een claim, een te vette keuze, de grens van je rol en de verwachtingen met je cliënt te bespreken.
Richtlijnen, vakliteratuur en publieksinformatie om mee te geven, met klikbare links.
Klik op een figuur voor een grotere weergave. Zes van de infographics uit het e-book.
De grenzen van deze gids, zoals het e-book ze zelf benoemt.
Voor huidtherapeuten, (medisch) pedicures, schoonheidsspecialisten, verpleegkundigen en andere zorgverleners in de huid-, haar- en nagelzorg die een onderbouwd verzorgingsadvies willen geven.
Productvrij. De auteur werkt zonder sponsoring van en zonder samenwerking met fabrikanten of leveranciers van cosmetica. Er wordt geen enkel product aanbevolen. De inhoud is gebaseerd op de NVDV-richtlijnen, het Farmacotherapeutisch Kompas en de Europese Cosmeticaverordening en claimsverordening.
dr. Annemie Galimont-Collen is dermatoloog, wetenschapper, educator en publiek duider, context creator binnen de zorg. Ze studeerde geneeskunde cum laude aan de KU Leuven en promoveerde op angiogenese en wondgenezing (TNO/LUMC). Sinds 2007 is zij dermatoloog in de tweede lijn, verbonden aan het Bravis Ziekenhuis.
Binnen de NVDV was zij secretaris van het bestuur (2019–2025) en voorzitter van de domeingroep Dermatotherapie (2016–2025). Zij was lid van de werkgroep die de Leidraad Dermatocorticosteroïden herzag en schreef de samenvattingen in de vakpers. Zij was vicevoorzitter van de werkgroep die de leefstijlmodules in de NVDV-richtlijnen Psoriasis en Constitutioneel eczeem maakte, mede-ontwikkelaar van het Nationaal Constitutioneel Eczeem Project, medeauteur van de NVH-zorgmodule Constitutioneel Eczeem en van de post-hbo-opleiding Eczeem voor huidtherapeuten.
Olivier Galimont en Annemie Galimont-Collen richtten Huidopleiding® in 2012 samen op. Annemie verzorgt de scholingen zelf, productvrij, zonder sponsoring, vanuit de eigen dermatologische praktijk en het richtlijnwerk.
dr. Annemie Galimont-Collen duidt huid, wetenschap en gezondheidsclaims voor een breed publiek, in kranten, op televisie en op de radio.
media-items in 14 categorieën · volledig overzicht op doktergalimont.com
Dit gratis e-book is het startpunt. Hieronder vind je de verdieping, de scholing en de hulpmiddelen rond dit onderwerp.
Crèmes en hormooncrèmes ontcijferd: de uitgewerkte uitgave van 105 pagina’s, over crèmes, zalven en hormooncrèmes.
Bekijk het e-book →Het productboek: de ingrediëntenlijst leren lezen, met de emolliens uit apotheek en drogisterij en de apotheekbereidingen naast elkaar.
Bekijk het e-book →Crèmes en hormooncrèmes: twee modules, alleen samen aangeboden, over de huidbarrière en de keuze van een basis, en over dermatocorticosteroïden.
Bekijk de e-learning →Alle e-books van Huidopleiding®, met per thema het korte en het uitgebreide e-book.
Open de Boekenwijzer →Zet alle geaccrediteerde scholingen naast elkaar, op beroepsgroep en accreditatie.
Start de keuzehulp →Niet-gesponsorde informatie over huidaandoeningen, om mee te geven aan je cliënt.
Naar Onlinedermatologie.nl →Huidopleiding® werkt volledig productvrij: geen sponsoring van fabrikanten of leveranciers, geen affiliate-links, geen verborgen belangen. Zo blijft de inhoud onafhankelijk en navolgbaar.
Crèmes en zalven: samenstelling, basiskeuze en cosmeticawetgeving, voor iedereen die een verzorgingsadvies geeft.
Taal: Nederlands · Auteur: dr. Annemie Galimont-Collen · Uitgever: Huidopleiding®
Geen kosten · geen abonnement · productvrij
Wil je verder met dit onderwerp, dan vind je hier de uitgewerkte uitgave en de geaccrediteerde scholing.
Crèmes en hormooncrèmes ontcijferd: 105 pagina’s in vier delen, met ook de vier sterkteklassen, het schema in fasen en de bijwerkingen van hormooncrèmes.
Bekijk het e-book →Per contactallergeen de etiketnamen, en welke producten uit het Nederlandse aanbod het bevatten.
Bekijk het e-book →Crèmes en hormooncrèmes: geaccrediteerd, met casuïstiek, stroomschema’s, toets en certificaat.
Bekijk de e-learning →Hulpmiddelen om het juiste boek of de juiste scholing te vinden.
Welk e-book past bij jou? De Boekenwijzer helpt je kiezen op basis van je rol en kennisbehoeften.
Open de Boekenwijzer →Welke cursus of webinar sluit het beste aan bij jouw leervraag en beroepsprofiel?
Start de keuzehulp →Alle cursussen, webinars en e-books van Huidopleiding® in één overzicht.
Bekijk het aanbod →Reviews uit het evaluatieformulier en van Google over de scholingen van Huidopleiding®. Deelnemers geven de scholingen gemiddeld een 8,9, en op Google staan 35 reviews met vijf sterren.
"Wanneer je wat en waar opsmeert. En ook wat betreft de hormoonzalven. Ik werk ook als verzorgende en toevallig merkte ik op dat een client uitslag kreeg door teveel en tevaak hormoonzalf te krijgen. Anders had ik dit niet geweten."
Jojanneke Blom, medisch oncologisch pedicure en Verzorgende IG · cursus Crèmes en hormooncrèmes · augustus 2025
"weer een super leerzame training. altijd fijn en duidelijk uitgelegd"
Deelnemer · cursus Crèmes en hormooncrèmes · augustus 2025
"Cursussen bij Annemie zijn altijd heel educatief en lekker in zoveel mogelijk jip en janneke taal. Ze heeft fijne tools voor mij als pedicure en schoonheidsspecialiste om op terug te vallen. Top!"
Judith Rutten, pedicure en schoonheidsspecialiste · Google
"Dr. Annemie Galimont kan ontzettend goed lesgeven. De lessen zijn leuk en zeer leerzaam. De website duidelijk. Ook voor mij, als oud SEH-verpleegkundige erg leuk om te volgen. Bedankt!"
Renate Evertse, oud SEH-verpleegkundige · Google
"Zeer deskundig, duidelijke uitleg. Zeer interessante onderwerpen voor mij als medisch pedicure met een zorg achtergrond"
Colinda van Doleweerd, medisch pedicure · Google
"Zeer interessante cursussen die in de wereld van misinformatie meer duidelijkheid scheppen in moeilijke materies. Uniek dat een dermatoloog als missie heeft iedereen zo goed mogelijk juist te informeren. Gemakkelijk te volgen. Mijn dank hiervoor is groot."
Nathalie Gyselinck · Google